Een verdere kwantitatieve versoepeling door de Fed dreigt te leiden tot meer onzekerheid. Lees hier het artikel zoals op 31 augustus is verschenen in De Tijd.

Haperend herstel

Het herstel van de economische activiteit verloopt niet zoals verhoopt. Die vaststelling geldt voor de eurozone maar zeker ook voor de Verenigde Staten. Na de diepste recessie sedert de Tweede Wereldoorlog groeide de Amerikaanse economie op jaarbasis met 1,6 procent in het derde kwartaal van vorig jaar, een groeicijfer dat doorschoot naar 5 procent in het vierde kwartaal. In het eerste kwartaal van dit jaar volgde een lichte, te verwachten terugval tot 3,5 procent. En vorige week kwam dan de bijstelling van de groei tijdens het tweede kwartaal: het origineel gelanceerde cijfer van 2,4 procent onderging bijna een halvering tot 1,4 procent.

De dubbele dip van de Amerikaanse economie is met die cijferreeks op een haar na een feit. En dus is het Sturm und Drang geblazen in Amerikaanse beleidskringen, zeker omdat de werkloosheid naar Amerikaanse normen torenhoog blijft. Ben Bernanke, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (Fed), nam op beleidsvlak het voortouw. Eind vorige week kondigde hij in voor een centraal bankier vrij ongewoon duidelijke taal aan dat de Fed klaarstaat om de nodige initiatieven te nemen met het oog op stimulering van de economische activiteit. Vermits de beleidsrentevoeten op korte termijn al zo goed als op nul procent zitten in de VS betekent de aankondiging van Bernanke per definitie een verdere uitbreiding van de politiek van verdere kwantitatieve versoepeling van het monetaire beleid.

Kwantitatieve versoepeling houdt in dat de centrale bank haar balanstotaal verder oppompt door financiële activa te kopen uit de markt. De tegenpost van die acties is een verhoging van de liquiditeiten in de markten. De Fed onderneemt die acties in essentie om twee redenen. Ten eerste hoopt hij de kredietverlening door de private banken op een hoger toerental te brengen. Ten tweede tracht de Fed met die interventies de rentevoeten op langere termijn laag te houden om via dat kanaal de economische activiteit aan te zwengelen. De erg slabakkende groei en de hoge werkloosheid in de VS lijken dergelijke nieuwe acties van de Fed ruimschoots te rechtvaardigen. Bij nader toezien ligt verdere kwantitatieve versoepeling van het monetaire beleid echter veel minder voor de hand.

Waar komt economische groei immers vandaan? Van bijkomende activiteit in de reële sfeer van de economie. Bestaande ondernemingen die hun productie verhogen of de productiviteit verhogen, ook ondernemingen in de dienstensectoren. Ondernemers die met nieuwe initiatieven van welke aard ook komen aanzetten. Mensen die huizen bouwen of hun bestaande woning verfraaien. Mensen die investeren in hun kennis en opleiding. Enzovoort. Voor al dat soort initiatieven moet ook de geëigende financieringsvorm beschikbaar zijn voor zover ondernemingen en mensen die initiatieven niet met eigen beschikbare middelen financieren.

Schitterende job

De Fed, de Europese Centrale Bank (ECB) en andere belangrijke centraal bankiers wereldwijd hebben de voorbije twee jaar een schitterende job gedaan. In penibele omstandigheden zijn zij erin geslaagd het falen van de banken en van een aantal financiële markten naar best vermogen op te vangen en zo het financieringsvermogen voor de economie enigszins op peil te houden. Meer nog, vooral de interventies van de centraal bankiers zorgden ervoor dat de ongemeen scherpe en diepe terugval van de economische activiteit in de loop van 2008 en gedurende de eerste maanden van 2009 niet ontaardde in een moderne variant van de dramatische Grote Depressie van de jaren 1930.

Verdere kwantitatieve versoepeling van de Fed zal slechts heel marginaal bijdragen aan de financiële omkadering die noodzakelijk is om de economische groei aan te zwengelen, wat keynesiaanse diehards als Nobelprijswinnaar Paul Krugman ook mogen beweren. De banken, bijvoorbeeld, beschikken vandaag als gevolg van het beleid van de Fed over massa's reserves die ze evenwel niet aanwenden om bedrijven en consumenten te bevoorraden qua krediet. Bovendien rijst de vraag of het wel zinvol is te trachten de economie te stimuleren via verhoogde kredietverlening aan een Amerikaanse consument die al veel te zwaar in de schulden steekt.

Onzekerheid troef

Van veel groter belang dan verdere kwantitatieve versoepeling van het monetaire beleid om de economische groeimachine weer aan de praat te krijgen, is een betekenisvolle vermindering van de onzekerheid die loodzwaar weegt op het algemeen economisch klimaat. Ondernemers, investeerders en consumenten tonen zich, zeker in de VS en de eurozone, zeer geremd door de vele financieel-economische onzekerheden. Een greep uit de grabbelton: zijn de banken echt weer gezond of onderschatten de stresstests de problematiek? Zitten er nog problemen verborgen op andere plekken in het bredere financieel systeem? Hoe gaan de politieke overheden de escalerende schuldaanwas onder controle krijgen? Vooral met belastingverhogingen?

De centrale banken vormden tot nu toe zowat de enige baken van rust en zekerheid in een wilde financieel-economische zee. Verdere opvoering van de kwantitatieve versoepeling van het Amerikaanse monetaire beleid dreigt een element van bijkomende onzekerheid te worden. Dat kunnen we allemaal missen als kiespijn.

Reacties

Niet invullen aub
Naam *
Code   

Voeg reactie toe