Als we sommige commentatoren mogen geloven dan is economische groei niet langer een prioriteit. Maar niet alleen voor een land als Griekenland is het bijna de enige reddingsboei die hen nog rest, ook voor België incorporeert het Grieks drama enkele nuttige lessen.

Het discours over economische groei dreigt van het ene uiterste in het andere te vallen. Zelf hebben we bij VKW Metena de afgelopen weken al enkele keren gewezen op de tekortkomingen van onder andere het concept Bruto Nationaal Product (BNP) alsook het eerder beperkt belang van economische groei voor ons welzijn en geluk. Maar de afgelopen weken lijkt het wel alsof iedereen elkaar wil voorbijlopen in een soort groeirelativisme. Laat er evenwel geen misverstand over bestaan. Het nastreven van meer materiële welvaart maakt individuen niet noodzakelijk gelukkiger als individu, maar voor het behoud van onze collectieve welvaartstaat is en blijft economische groei meer dan ooit belangrijk. Verrassend genoeg illustreert het Griekse drama in deze context enkele lessen die ook voor België zeer nuttig zijn.

Groeiwaarschuwing

Ons pleidooi voor meer economische groei komt op een moment waar de Bank voor Internationale Betalingen ervoor waarschuwt dat we in een omgeving komen te leven waar economische groei geen vanzelfsprekendheid meer is. Precies daarom is het van belang een omgeving te creëren die deze groei zo goed mogelijk veilig stelt. Het spreekt voor zich dat we in de eerste plaats het duurzaam karakter van onze groei moeten bevorderen voor een economie die oog heeft voor het milieu en voldoende kansen biedt aan iedereen om te genieten van de vruchten van de groei.

De voorbij kredietcrisis heeft echter aangetoond dat duurzaamheid vooral te maken heeft met evenwichten. Het afgelopen decennium was de groei in het Westen te veel gebaseerd op zeepbellen. Denk maar aan het kunstmatig karakter van de vastgoedhausses in de VS, Ierland en Spanje. Die waren enkel mogelijk door een lakse kredietverlening en een veel te snelle schuldopbouw.  Ook binnen de eurozone werd het zuiden overspoeld met buitenlands kapitaal waarmee men grote tekorten op de handelsbalans kon financieren. De groei die de tekortlanden hiermee konden afkopen, had geen duurzaam karakter. De lage rentevoeten en de enorme geldcreatie van de afgelopen jaren zou opnieuw kunnen leiden tot het ontstaan van kredietgedreven zeepbellen.  

Concurrentiekracht

Heel wat landen doen er daarom goed aan doen om hun economische structuur grondig aan te passen. Om organisch te kunnen groeien, dienen tekortlanden zoals de VS en de UK maar ook de PIGS-landen binnen de eurozone, simpelweg competitiever te worden. Dat vergt structurele ingrepen in de bestuurlijke en socio-economische omgevingsfactoren. Een zeer actueel voorbeeld is Griekenland. Dat land is bezweken onder de torenhoge buitenlandse schuldenlast waarmee men jarenlang groei kunstmatig kon financieren. Maar hoe krijgt Athene haar economie terug op de rails? Is uit de euro stappen een optie? Misschien wel maar los van de chaos die dat zou creëren, zijn er nog andere fundamentele bedenkingen. Het herinvoeren van de Drachme, om maar iets te zeggen, zou in enkele ogenblikken tijd de competitiviteit herstellen en de exportmachine in stelling kunnen brengen. Althans in theorie want over welke exportmachine hebben we het hier? We moeten vrezen dat de Griekse industrie vandaag te weinig voorstelt om een rol van betekenis te kunnen spelen in zo’n verhaal. Met het herinvoeren van een ondergewaardeerde nieuwe Drachme worden Griekse producten voor de rest van de wereld inderdaad goedkoper. Maar zal de verkochte hoeveelheid voldoende stijgen? Daarbij komt dat de devaluatie de import voor de Grieken zelf duurder maakt en misschien schieten ze er langs die kant zelfs bij in. In het sociaal woelige klimaat riskeert de duurdere import bovendien hoge looneisen te ontlokken. De combinatie duurdere import en hoge looneisen riskeert de inflatie aan te steken waardoor het competitief effect weer even snel terug verdwijnt.

MEGA-index

Kortom, opdat het devaluatiewapen haar doel niet zou missen, is een hoge mate van sociale en maatschappelijke discipline nodig. Die stabiliteit heb je overigens ook nodig voor het bijsturen van de ruimere omgevingsfactoren in functie van een meer competitieve economische structuur, zelfs zonder dat je uit de euro stapt. Een duurzaam groeipad vraagt nieuw ondernemerschap, meer interne concurrentie, meer innovatie en een grondige hervorming van de arbeidsmarkt. De Economic Governance and Attitude index (MEGA-index) van VKW Metena meet hoe goed een land scoort op dit soort kwalitatieve concurrentiefactoren. De index geeft weer hoe erg de Grieken eraan toe zijn. Op het vlak van arbeidsmarktflexibiliteit staan ze binnen de EU op een 25^ste plaats voor Bulgarije en Tsjechië. Idem voor overheidsefficiëntie en normen en waarden binnen het maatschappelijk bestel waar ze worden voorafgegaan door Bulgarije en Roemenië. Voor ondernemerschap en innovatie laten ze enkel Polen en Tsjechië achter zich.

De zwakke score op de MEGA-index suggereert dat Griekenland nog voor lange tijd afhankelijk zal blijven van externe hulp, met of zonder devaluatie. De figuur hieronder verklaart dit nader. Blijkbaar laten landen met lage scores op de MEGA-index systematisch tekorten noteren op de lopende rekening van hun betalingsbalans (die nauw verbonden is met de handelsbalans). Het is geen toeval dat Griekenland en Portugal een lage MEGA-score combineren met hoge tekorten op de lopende rekening. Bij gebrek aan eigen spaar en groeimogelijkheden werden deze tekorten in het verleden gefinancierd door buitenlands kapitaal. In het gat dat ontstond toen private investeerders zich eind 2008 terugtrokken, zijn inmiddels overheden en internationale instellingen gesprongen maar dat heeft de afhankelijkheid van buitenlands kapitaal uiteraard niet verminderd. Dat kan alleen door de Griekse economie terug op de rails te brengen.

Figuur: Mega-index en saldo lopende rekening (gemiddelde periode 2000-2009)

Bron: VKW Metena en IMF

Structureel ingrijpen

Opdat de Griekse economie op eigen kracht voort zou kunnen moet haar economisch groeipotentieel terug boven nul worden gebracht. Dat vergt structurele ingrepen die het klimaat voor ondernemerschap en jobcreatie gevoelig verbeteren en de concurrentiekracht herstellen zodoende de opbouw van buitenlandse schulden een halt kan worden toegeroepen. Omdat dit soort structurele maatregelen slechts traag inwerken, is Griekenland gedoemd om voor langere tijd aan infusen te liggen. Een blik op figuur 1 leert overigens dat ook voor Portugal de voorwaarden voor een snel herstel van de groei niet lijken vervuld.

Reacties

Niet invullen aub
Naam *
Code   

Voeg reactie toe