De heroplevende investeringsvraag doet de behoefte aan krediet toenemen. Ondertussen krijgt een nog steeds fragiele banksector Bazel III op haar bord gekegeld. Dat kader is nodig maar dreigt wel de kostprijs voor financiering fors op te drijven. Kredietschaarste is een mogelijk bijkomend gevolg.

Hoe renoveer je een gebouw zonder het te laten instorten? Het is een vraag die vandaag zeer toepasselijk is op de financiële sector. De op til zijnde renovatie is dan ook vrij ingrijpend voor een constructie in vrij wankele staat. Wereldwijd zijn de banken nog steeds verslaafd aan het elixir dat via infusen van centrale banken overvloedig binnenstroomt. Daardoor kon men de marges en de winstgevendheid weliswaar herstellen. Intussen zochten beleidsverantwoordelijken en regulatoren koortsachtig naar nieuwe normen die de stabiliteit van het systeem in de toekomst moeten herstellen en vrijwaren. Dat is dansen op een slappe koord. Heen en weer gelobby resulteerde in een groots renovatieproject dat luistert naar de naam Bazel III. Dit raamwerk, dat op de recentste G20-top officieel werd bekrachtigd, bestaat vooral uit beduidend strengere kapitaal- en liquiditeitsnormen.

Stootkussens worden schokdempers

Dat de restauratie van de financiële sector begint met hogere kapitaaleisen is geen luxe. Historisch gezien lagen de stootkussens van de financiële sector nooit lager dan net voor het uitbreken van de huidige financiële crisis. In veel gevallen bedroeg het kernkapitaal nog amper enkele luttele procenten van de totale uitstaande verplichtingen. Ook over de kwaliteit van de buffers circuleerden veel vragen (cf. eeuwigdurende obligaties en hybride kapitaalinstrumenten). Bazel III stelt hieraan paal en perk waardoor stootkussens echte schokdempers moeten worden. Het eigen vermogen moet minimaal 4,5% van de risicogewogen activa dekken. In combinatie met een bijkomende beschermingsbuffer van 2,5% en een anticyclische buffer van 0 tot 2,5% zullen banken een kapitaalratio van 11 à 12% moeten aanhouden. Ook zal door middel van allerlei kengetallen nauwer worden toegekeken op de liquiditeitspositie en de stabiliteit van de financiering op lange termijn (schulden en deposito's). Ook de schuldenratio (leverage) wordt een nauw op te volgen kengetal.

Zware dobber

Een eerste grondige inschatting van de gevolgen van Bazel III werd onlangs door het adviesbureau McKinsey opgeleverd. De respectievelijke behoeftes van Europese en Amerikaanse banken inzake kapitaal, liquiditeit en langetermijnfinanciering zijn op zijn zachtst gezegd substantieel (figuur 1). Om tegen 2019 te voldoen aan de nieuwe kapitaalnormen heeft de Europese banksector nood aan 1.050 miljard euro extra kapitaal. De behoeftes inzake kortetermijnliquiditeit (cash, schuldtitels met een hoge liquiditeit) zijn nog groter alsook die op lange termijn (schulden, spaargelden, deposito's,...). Dat wordt een harde dobber. In een dynamisch perspectief kunnen de behoeftes nog verder oplopen. En er mag dan wel een lange overgangsperiode worden voorzien, er zal hard gewerkt moeten worden om zelfs tegen 2019 aan alle normen te voldoen.

Figuur 1: Kapitaal en liquiditeitstekorten, 2019 (statisch perspectief)

Bron: McKinsey

Hogere prijzen?

Vraag is ook of er veel appetijt zal zijn voor het rondje kapitaalverhogingen dat we de komende jaren mogen verwachten. Het succes daarvan wordt overigens ook gehypothekeerd door het feit dat banken minder ruimte zullen hebben voor het uitbetalen van dividenden. Een groter gedeelte van de winst zal moeten worden gereserveerd. Die winst zal overigens vooral moeten komen van hogere marges. De studie van McKinsey gaf al een voorsmaakje van de menu's die we in dat verband mogen verwachten (tabel 1). Vanuit het standpunt van de bank zullen de productiekosten voor leningen aan bedrijven in Europa met 25 tot 45 basispunten stijgen. Of die hogere kosten integraal zullen worden doorgerekend aan de klanten is niet zeker maar de druk om dit te doen, is groot. Voor sommige producten zal de kostprijsstijging nog groter uitvallen. Projectfinanciering zal vanuit het standpunt van de banken 60 basispunten duurder worden. Voor kredietlijnen op korte termijn lopen de extra kosten op tot 100 basispunten; voor langetermijnfinanciering komen er 85 punten bij. De zogenaamde toonbankproducten (over-the-counter) kosten binnenkort voor de bank 125 basispunten extra. Bij de kredietlijnen en de toonbankproducten spelen vooral de hogere liquiditeitseisen mee. Die zullen ook leiden tot hogere kosten voor handelsfinanciering (letters of credit). Voor leningen en projectfinanciering zijn het vooral hogere kapitaaleisen (Cf risicowegingen) die hun tol eisen.

Tabel 1: Toename productiekosten voor Europese banken t.g.v. Bazel III

* inclusief de VS

Bron: McKinsey

Kredietschaarste?

Dat de krediettarieven kunnen stijgen is geen leuk nieuws maar waar we echt moeten voor beducht zijn is kredietschaarste. Banken zullen de komende jaren hoe dan ook hun kredietportefeuille moeten herbekijken. Belangrijk in dat opzicht zijn de risicoweging- en ratingsystemen waarover in Bazel nog een en ander moet worden uitgeklaard. Zeker is alvast dat strengere risicowegingen zullen wegen op de kredietpolitiek. Ook op strategisch vlak is er huiswerk te doen. Gaat men voor een verruiming van het productaanbod of duikt men in een niche? Wil men wereldspeler worden of zich net terugplooien op de thuismarkt? Dexia kondigde al aan dat ze niet enkel de bank van de lokale overheden wil zijn. Dergelijke koerswijzigingen kunnen gevolgen hebben op zowel de prijszetting als de samenstelling van de kredietportefeuille. Het is alvast niet denkbeeldig dat sommige banken hun kapitaalratio zullen proberen op te trekken door te snijden in de actiefzijde. Dat komt neer op het botweg schrappen of niet verlengen van bestaande kredieten, of het links laten liggen van bepaalde marktsegmenten.

Nood aan duidelijkheid

De precieze gevolgen van Bazel III voor onze eigen banken zijn nog niet in kaart gebracht. Daarvoor is het nog te vroeg. Toch is het aangewezen dat consumenten en bedrijven snel weten wat ze mogen verwachten. De relatie klant-bank stond de afgelopen jaren reeds stevig onder druk (zie onze eerdere VKW Metena Flash Verbeter de relatie met uw bankier). Echte kredietschaarste bleef tot nog toe uit omdat bedrijven hun investeringen zelf hadden teruggeschroefd. Voor het economisch herstel zou het sneu zijn dat de heroplevende investeringsvraag zou worden gestokt door een gebrek aan krediet.

Reacties

Niet invullen aub
Naam *
Code   

Voeg reactie toe