Ondanks alle tegenwind die ons land de afgelopen jaren heeft gekend, lijken we de crisis redelijk goed door te komen.Toch gaat er veel kostbare tijd verloren. VKW Metena lijstte de socio-economische prioriteiten voor de komende maanden op. Of er nu een voorlopige dan wel een definitieve regering komt, er is werk aan de winkel.

Beter dan verwacht, maar...

Hoewel we op wereldvlak moeten spreken van een herstel met twee snelheden, konden de westerse economieën het afgelopen jaar aardig meedansen op het kolkende groeiritme van de opkomende landen. Aangevuurd door een heroplevende wereldhandel groeide de Duitse economie zelfs met 3,6 procent. Onze eigen exportafhankelijke groei werd meegezogen tot net boven de 2 procent. Dit jaar zullen we het bijna zeker met minder moeten stellen. De locomotief van onze oosterburen mindert vaart, waardoor we opnieuw meer aangewezen zijn op eigen kracht. Maar het wagonnetje komt slechts moeizaam op dreef. Een tanend concurrentievermogen en een gebrek aan eigen dynamiek hypothekeren de groeikansen van de Belgische economie op langere termijn. Ook de begrotingssituatie blijft zeer precair. Laten we met dit laatste beginnen.

De begroting: een roos met doornen

Op het eerste zicht lijkt het begrotingsprobleem vrij overzichtelijk. Conform het stabiliteitsprogramma is de betrachting om tegen 2015 een budget in evenwicht te kunnen voorleggen. Dankzij de beter dan verwachte economische groei zouden we eind dit jaar het voorziene tekort van 4,1 procent op één been moeten kunnen halen. Maar precies daarom zou je mogen verwachten dat men een tandje bij steekt. Er zijn verschillende redenen waarom we onder het huidig relatief gunstig conjunctureel gesternte meer moeten doen dan wat de huidige regering zich heeft voorgenomen.

In de schemerzone

Bron: OESO 

Het concurrentievermogen: sterk maar tanend

Behalve tijdens het crisisjaar 2009 had België de afgelopen 20 jaar steevast een overschot op de lopende rekening van de betalingsbalans. Daardoor konden we ten aanzien van het buitenland een netto financieel vermogen van 32 procent van ons BBP opbouwen. Dit gegeven toont nog eens aan hoe belangrijk het is om te beschikken over een industrieel exportapparaat dat in staat is om de concurrentiestrijd op internationale markten aan te gaan. Maar ook hier is niets gegarandeerd.

Sinds het midden van de jaren negentig groeide de Belgische export minder snel in vergelijking met een korf van 12 Europese handelspartners. Het gevolg is dat we ook systematisch meer marktaandelen verspeelden (zie tabel). Over dit gegeven kan men lang filosoferen. De klassieke dooddoener is tegenwoordig dat onze bedrijven niet innovatief genoeg uit de hoek komen en opereren op de verkeerde markten. Dat is zeker waar maar daarmee stelt zich een nieuwe vraag naar de oorzaken daarvan. Die kunnen deels in het bedrijfsleven zelf worden gevonden.

Maar minstens evenveel boosdoeners moeten worden gezocht in het investeringsklimaat. Zo valt het in ons sociaal systeem zwaar om creativiteit extra te belonen. Iets wat nochtans noodzakelijk is. De hoge lasten op arbeid nodigen ook niet bepaald uit tot het openen van een productievestiging op ons grondgebied. De administratieve complexiteit is haast uniek in de wereld. Ondanks alle retoriek over concurrentie zijn de energiemarkten in geen enkel Europees land dermate gemonopoliseerd. Het effect op de prijzen laat zich raden. Tot slot geraakt onze dienstensector maar moeilijk uit de corporatistische omklemming en regulering waardoor ze verstoken blijft van tal van productiviteitswinsten.

Concurrentiekracht op basis van exportprestaties, 1995-2008

Gemiddelde jaarlijkse groeicijfers

Bron: NBB

Het sociaal akkoord: een valse noot

Afgaand op het eigen regeringsvoorstel van sociaal akkoord dat het afgelopen weekend circuleerde, moeten we vrezen dat onze leiders nog niet hebben begrepen dat we in een andere Europese ordening dreigen terecht te komen. Hoewel de plannen die Angela Merkel en Nicolas Sarkozy vorige week aankondigden nog op vele punten kunnen worden gewijzigd, is het nu reeds zonneklaar dat de spelregels van de eurozone grondig zullen veranderen. Om de euro definitief te redden van de ondergang is een strikt concurrentiepact een onoverkomelijke zaak (zie ook Einde van de euro was nog nooit zo dichtbij).

Hoe dan ook wordt de loonkost gecorrigeerd voor productiviteit een cruciaal op te volgen parameter binnen dat pact. Die parameter is uiteraard zeer gevoelig voor nominale loonstijgingen die gekoppeld worden aan de evolutie van het prijsniveau. Met andere woorden, opdat België in zo'n nieuwe constellatie haar plaats kan vinden, is op zijn minst een discussie over de automatische loonindexering noodzakelijk. De index hoeft daarom nog niet te worden afgeschaft, maar het huidige systeem in combinatie met de wet van 1996 heeft het afgelopen decennium haar ondeugdelijkheid meer dan voldoende bewezen (zie ook Interprofessioneel akkoord 2011-2012). Door de discussie op een cruciaal moment niet te voeren, ontloopt het beleid haar verantwoordelijkheid.

Met de loonkosten zijn we tot slot ook beland bij de stroeve werking van de arbeidsmarkt. Het niet vinden van arbeidskrachten weegt op de groei. Het gebrek aan activering langs de aanbodzijde weegt ook op de concurrentiekracht. Dat een verruiming van het arbeidsaanbod helemaal niet hoeft te leiden tot een hogere werkloosheid werd de afgelopen decennia meermaals aangetoond. Eerst in Scandinavië en meer recent in Duitsland werd het tegendeel bewezen. In Duitsland was het zelfs mogelijk om de sanering van de openbare financiën te combineren met een beheersing van de loonkosten, een verruiming van het arbeidsaanbod en een daling van de werkloosheid. Het lijkt wel een sprookje maar het is in feite niets meer of minder dan spaarzaam omgaan met de vruchten van de groei.

Reacties

Niet invullen aub
Naam *
Code   

Voeg reactie toe