Economische groei, veelal samengevat als BBP-groei, wordt vaak gehanteerd als een maatstof om welvaart en zelfs welzijn van een land uit te drukken. Dit is misplaatst. Hogere groei is immers niet altijd ondubbelzinnig beter dan lagere groei. China, waar de regering, en buitenland, erg veel nadruk legt op absolute groeicijfers, vormt een mooi voorbeeld. Zoals we betogen in onze uit te komen beleidsnota verbergen de mooie groeicijfers heel wat onevenwichten en problemen binnen de economie, waardoor het moeilijk aan te nemen is dat welzijn jaarlijks stijgt met meer dan 8 procent. Beleidsvoerders zouden dan ook meer aandacht moeten besteden aan de milieu-impact, corruptie en ongelijkheid dan aan het maximaal opdrijven van het BBP.

Een commissie met klinkende namen als nobelprijswinnaars Joseph Stiglitz en Amartya Sen betoogt waarom BBP een gebrekkige maatstaf is om welzijn te meten en maken een aantal aanbevelingen om tot een betere maatstaf voor welzijn te komen.

Milieu-impact, ongelijkheid en onevenwichten

Ondanks de milieuschade en de afbraak van natuurlijke rijkdommen, zou een grootschalige boskap in een land de economische groei vooruithelpen. Productie van goederen en diensten heeft eenzelfde impact op het BBP, ongeacht de uitstoot van broeikasgassen. Het stopzetten van een extreem vervuilende en ongezonde activiteit zou de cijfers aldus niet ten goede komen. Economische groeicijfers vermelden ook niets over de verdeling van de rijkdom, hoewel dit zeker een impact heeft op het algemene welbevinden van de bevolking.

Indien de overheid, zoals de Belgische in de jaren ’80, of de bevolking, zoals de Amerikanen recentelijk, zich fors in de schulden steekt, komt dit de groei ten goede, zelfs als een dergelijke situatie op lange termijn onhoudbaar is. Kortom, de huidige groeicijfers vermelden hoe groot de koek is, maar niet hoe ze tot stand kwam of hoe deze verdeeld wordt.

Economische activiteiten in gezinsverband worden niet gemeten

Groeicijfers zijn nog in andere aspecten misleidend. Een aantal activiteiten, zoals kinderopvang, verzorging, koken en dergelijke kunnen zowel tegen betaling gebeuren, als binnen het gezin en onbezoldigd plaatsvinden. In het eerste geval beïnvloedt dit het BBP, in het andere geval niet. Doorheen de jaren werden veel diensten die traditioneel binnen de familie werden verleend, uitbesteed. Dit stuwde de economische groei stuwde, maar zo lang de ‘dienstverlening’ niet verbeterd is, is het niet evident dat dit de levenskwaliteit ook ten goede is gekomen. Zo zal het BBP wel, maar het algemene welbevinden niet toenemen indien iedereen morgen tegen vergoeding zou poetsen bij zijn/haar buur. Een groot aantal in essentie economische activiteiten vallen momenteel buiten de economische groei waardoor officiële cijfers een vertekenend beeld geven.

Wat met vrije tijd?

Amerikanen werken gemiddeld harder dan Belgen. Dit leidt tot hogere groeicijfers, maar daarom niet noodzakelijk tot meer levenskwaliteit. Op vrije tijd staat immers geen prijs hoewel het zeker als waardevol aangevoeld wordt. Gezondheid, sociale cohesie, de algemene kwaliteit van de openbare dienstverlening zijn andere variabelen die belangrijk zijn voor de levenskwaliteit, maar niet of nauwelijks weerspiegeld zijn in de groeicijfers. Bij het interpreteren van groeicijfers is het belangrijk om dit in het achterhoofd te houden.

De auteurs besluiten dat economische groei een belangrijke, maar zeker geen volledige parameter is om de vooruitgang van landen te meten. Overheidsbeleid zou idealiter gemeten moeten worden aan de hand van een maatstaf die bovenstaande bedenkingen incorporeert. Het volledige (erg lijvige) rapport over het nut en onnut van het BBP is terug te vinden als pdf-bestand.

Reacties

Naam *
Code   

Voeg reactie toe